Ngày nay trong dân dụng hay trong công nghiệp, người ta đều sử dụng rơle 4 chân trong hệ thống điện, máy móc. Vậy bạn đã biết cách đấu rơle 4 chân chưa? Hãy tham khảo ngay bài viết dưới đây để có thể biết được cách đấu đơn giản và nhanh chóng nhé!
Định nghĩa về rơle
Relay là chữ được viết theo tiếng Anh, còn Rơle là do được phiên âm sang tiếng Việt để chúng ta sử dụng dễ hơn. Như vậy nói Relay và Rơle thì đều chính xác.
Khi áp dụng vào thực tế người ta còn có thể gọi rơle là dạng tiếp điểm khô và tiếp điểm ướt. Ngoài ra, một số nơi còn gọi là tiếp điểm thường đóng, thường hở. Vậy rơle là một thiết bị như thế nào?
Nói một cách dễ hiểu thì rơle là một dạng công tắc hoạt động bằng điện. Nó là sự liên kết của nhiều các điểm tiếp xúc đầu vào cho một hoặc nhiều tín hiệu điều khiển. Một rơle có thể mang nhiều tiếp điểm cùng một lúc như tiếp điểm thường mở, tiếp điểm thường đóng hoặc cả hai loại trên.
Để đơn giản hóa hơn nữa thì bạn có thể tưởng tượng rơle giống như một thiết bị điều khiển đóng và ngắt. Khi có tín hiệu kích thích thì nó sẽ đóng hoặc ngắt ngay tức khắc. Ví dụ rơle thường mở thì ngay khi có tín hiệu kích nó sẽ đóng tiếp điểm.
Có thể so sánh nguyên lý hoạt động của rơle tương tự như công tắc bóng đèn. Nhưng đối với công tắc thì chúng ta phải tác động lực vào còn rơle thì cần tín hiệu kích mà thôi.
Rơle 4 chân là gì?

Rơle bốn chân được cấu tạo từ nam châm điện và hệ thống các tiếp điểm đóng hoặc cắt. Do được thiết kế nhỏ gọn, tiện dụng, dễ dàng lắp đặt và thay nên loại rơle này đang được rất nhiều người sử dụng. Nguyên lý hoạt động của rơle 4 chân như sau:
Khi cấp nguồn điện định mức vào thì cuộn hút sẽ giống như nam châm điện và hút lấy tiếp điểm. Khi đó tiếp điểm NO sẽ đóng lại đồng thời tiếp điểm NC sẽ mở ra.
Sau đây là một bài toán đơn giản giúp chúng ta hiểu được rơle 4 chân và cách thức hoạt động của nó:
Bài toán yêu cầu cảm biến áp suất gắn trên đường ống dẫn khí loại 0-9 bar. Yêu cầu áp dưới 1 bar phải điều khiển van đẩy khí vào tăng áp; và trên 8 bar phải giảm áp.
Trong trường hợp này, chúng ta dùng con cảm biến 0-9 bar và bộ điều khiển áp suất calip trong phạm vi đóng ngắt 1…9 bar. Nếu bộ điều khiển chỉ output ra rơle 11V thì sẽ không thể kích được bơm nên cần đấu 1 con rơle 4 chân để điểm đóng ngắt ở trạng thái 11V sang 220V nhằm điều khiển bơm tăng giảm áp suất.
Cách đấu rơle 4 chân

Rơle 4 chân có 2 mạch: mạch thứ nhất là mạch điều khiển (màu xanh lá) và mạch thứ hai là mạch tải (màu đỏ). Mạch điều khiển thì chứa một cuộn dây nhỏ trong khi mạch tải có một công tắc.
Dòng điện chuyền qua cuộn dây mạch điều khiển (chân số 1 và số 3) sẽ tạo ra một từ trường nhỏ làm ngắt tiếp điểm (chân số 2 và số 4). Tiếp điểm chính là một bộ phận của mạch tải, được dùng để điều khiển mạch điện nối với nó. Dòng di chuyển qua chân số 2 và số 4 khi rơle được kích hoạt (trạng thái mở).
Khi dòng điện tạm dừng chạy qua mạch điều khiển (chân số 1 và số 3) rơle trở nên ngắt. Không còn từ trường, tiếp điểm hở ra và dòng bị ngăn không chuyền qua chân số 2 và số 4. Rơle lúc này sẽ ngắt.
Nếu không có điện áp chạy đến chân số 1, sẽ không có dòng chạy qua cuộn dây. Không có dòng thì sẽ không thể sinh ra từ trường vì vậy tiếp điểm sẽ hở ra. Khi có điện áp chạy qua chân số 1, dòng đi qua cuộn dây sinh ra từ trường cần thiết để đóng tiếp điểm cho phép nối mạch giữa chân số 2 và số 4.
Rơle được thiết kế riêng biệt hoặc là loại thường đóng (normally closed) hoặc thường mở (normally open).
Rơle thường mở sẽ cho thấy tiếp điểm hở ra cho đến khi được kích (ON), loại thường đóng lại cho thấy tiếp điểm đóng lại cho đến khi được kích (ON).
Rơle luôn được thể hiện ở vị trí chưa được kích, nghĩa là khi chưa có dòng truyền qua cuộn dây và mạch điện OFF. Rơle thường mở được sử dụng hầu hết trên các loại phương tiện. Tuy nhiên mỗi loại sẽ được dùng một cách khác nhau tùy vào loại phương tiện.
Ứng dụng của rơle 4 chân trong công nghiệp

Với nhiều ưu điểm nổi bật, cách đấu rơle 4 chân được sử dụng rất phổ biến hiện nay. Thiết bị này được tích hợp trong mạch điện tử dân dụng trong gia đình hoặc là trong công nghiệp. Với kích thước nhỏ gọn chúng ta có thể dễ dàng lắp đặt, sửa chữa và thay thế.
Ngoài ra, trong công nghiệp chúng ta cũng cần sử dụng rơle trong ứng dụng điều khiển nhiệt độ, độ ẩm, giám sát áp suất trong các loại máy móc, theo dõi các mức nhiên liệu, nguyên liệu hay mức nước trong bể chứa…
Đối với công nghiệp thì chúng ta sẽ được tiếp xúc, làm quen với rơle nhiệt, rơle bảo vệ quá dòng hoặc quá áp. Chức năng của nó sẽ là ngắt điện khi dòng hoặc áp vượt quá ngưỡng cho phép gây nguy hiểm. Vì đôi khi sự cố xảy ra làm quá tải hệ thống nếu không phát hiện kịp thời có thể gây ra hậu quả khôn lường.
Bài viết vừa cung cấp cho bạn cách đấu rơle 4 chân một cách chi tiết. Hi vọng sau bài viết này, bạn sẽ hiểu được kỹ hơn về cấu trúc cũng như cách vận hành của rơle 4 chân.
Discussion about this post